Deljenje istraživačkog softvera

Istraživački softver obuhvata izvorni programski kod, algoritme, programske skripte, računarske tokove rada i izvršne datoteke razvijene tokom istraživanja ili za potrebe istraživanja – sve od jednostavnih programskih skripti, pa do složenih aplikacija. Iako se smatra samostalnim rezultatom istraživanja, istraživački softver se retko deli sa naučnom zajednicom i obično nije adekvatno dokumentovan.

Zašto

Kada je programski kod javno dostupan, moguće je proveriti primenjene metode, ponoviti analize i verifikovati tvrdnje iznete u naučnim publikacijama.
Tako se sprečava rasipanje resursa, olakšava saradnja između istraživača iz različitih disciplina i ubrzava naučni napredak.
Povratne informacije o problemima, greškama, zahtevima za spajanje i mogućim unapređenjima mogu biti dragocene za autore softvera.
Različite naučne zajednice mogu da nastave da razvijaju softver, čime se doprinosi njegovoj održivosti i omogućava primena u novim kontekstima.
Deljenjem softvera ispunjavate zahteve finansijera istraživanja i institucionalnih politika, kao i očekivanja zajednice.
Softver deponovan u odgovarajućem repozitorijumu može se citirati.
Razvoj softvera se sve više vrednuje prilikom zapošljavanja, napredovanja i donošenja odluka o finansiranju projekata, pa deljenje softvera može pozitivno uticati na ugled i karijeru autora.

Kako

1. Objavite programski kod u javnom repozitorijumu koji omogućava verzionisanje (npr. GitHub, GitLab, BitBucket, Comprehensive R Archive Network - CRAN i dr.), kako bi i sve ažurirane verzije mogle da se deponuju na istom mestu i jasno obeleže.

2. Paket koji se deponuje treba da sadrži i README datoteku, u kojoj su date osnovne informacije o softveru (naziv, autori, kontakt podaci), jasna uputstva za njegovu instalaciju, pokretanje koda i pratećih testova, kao i linkovi ka povezanim materijalima:

3. Priložite i uzorke istraživačkih podataka za koje je softver namenjen ili interaktivne sveske koje pokazuju kako funkcioniše, kako bi korisnici lakše razumeli kako program radi, proverili da li radi onako kako je predviđeno i naučili da ga koriste u svojim istraživanjima.

4. Dodajte i tekstualnu datoteku sa podacima o licenci kako biste korisnike informisali na koji način i pod kojim uslovima mogu da koriste softver. Tako se obezbeđuje pravna zaštita i za autore, i za korisnike: Licensing - The Turing Way

5. Kreirajte datoteku CITATION.cff pomoću veb-aplikacije cffinit ili u nekom programu za uređivanje koda. Kako repozitorijumi koji se obično koriste za deponovanje softvera, poput GitHub-a, ne koriste trajne identifikatore, softver dodatno možete deponovati i u repozitorijum Zenodo, koji dodeljuje DOI:

6. Kreirajte i datoteku CONTRIBUTING.md, u kojoj se objašnjava kako drugi mogu da doprinesu razvoju vašeg softvera (npr. prijavljivanjem grešaka ili predlaganjem novih funkcionalnosti): How to Build a CONTRIBUTING.md - Best Practices

7. Definišite pravila ponašanja – Code of Conduct za saradnike i korisnike u datoteci CODE_OF_CONDUCT.md. Kao gotovo rešenje za Code of Conduct možete koristiti Contributor Covenant, ali možete definisati i svoja pravila.

Datoteke README, CITATION.cff, CONTRIBUTING.md i CODE_OF_CONDUCT.md treba dodati u osnovni direktorijum (root) softverskog projekta u repozitorijumu.